LOADING

Type to search

Uncategorized

Л.Жавхлан: Өдөр хэт их унтах нь шөнө нойргүйдэх магадлалыг ихэсгэдэг

Share

СЭМҮТ-ийн сэтгэцийн эмч Л.Жавхлангийн нойргүйдлийн талаар өгсөн мэдээллийг сийрүүлэн хүргэж байна.

Нойргүйдэл гэж юу вэ?

Нойргүйдэл гэдэг нь хүний бие организм гүйцэд амарч чадахгүй байхыг хэлнэ. Тухайлбал унтсан ч амарч чадаагүй мэдрэмж төрөх, оройтож унтах буюу нойр хүрэхгүй байх, нойрноосоо сэрж чадахгүй байх зэргээс  шалтгаалан амархан ядрах, сульдах, аливаа зүйлд идэвх сонирхолгүй болох, түргэн уурлаж уцаарлах шинжүүдээр илэрдэг.

Нойргүйдэл нь анхдагч болон хоёрдогч шалтгаантай байдаг. Анхдагч нойргүйдэл нь сэтгэлзүй, тухайн хүний амьдарч буй орчин, дадал үйлдэлтэй холбоотойгоор үүсдэг. Өнөө үед ковид-19 нь хүмүүст ихээхэн нөлөөлж байна. Мөн тав тухгүй орчин, ажлын хэт ачаалал зэрэг нь анхдагч нойргүйдлийг үүсгэж байдаг.

Харин хоёрдогч нойргүйдэл нь бие организм, эртхэн систем өвдсөн үед үүсдэг. Тухайлбал хорт хавдар, астма, үе мөч болон бусад эрхтэн тогтолцооны өөрчлөлтүүд нь нойргүйдэлд хүргэх шалтгаан юм.

Хүн дунджаар 7-8 цаг шөнийн нойр авсан үед амарсан мэдрэмж төрдөг ч наснаас хамаараад унтах цаг их, бага байж болдог. Нярай хүүхдийн хувьд 20 болон түүнээс дээш цаг унтдаг бол ахимаг насны хүмүүс 6-аас бага цаг унтах нь элбэг байдаг.

Нойрны мөчлөг

Нойрыг мөчлөгөөр гүн болон хөнгөн гэж хуваадаг. Гүн нойр нь ойролцоогоор 45 минутаас 1 цаг үргэлжилдэг бөгөөд хүн зүүдлэхгүй бөх унтдаг. Энэ хугацаанд хүний бие организм илүү үр дүнтэй амардаг.

Харин хөнгөн нойр нь 15-30 минут үргэлжилдэг бөгөөд олон үе шаттай явагддаг. Энэ үед хүн харьцангуй сэргэг унтдаг. Сэргэг гэдэг нь хүний сэрэх, унтах нөхцөл нь хялбар байгааг илтгэнэ.

Хөнгөн нойрыг авч чадвал сэтгэл хөдлөл харьцангуй тогтвортой байдаг.

Хүмүүс ковид-19-ийн үеэр харьцангуй удаан хугацаанд хөл хорионд байсан учир унтах цаг өөрчлөгдөх, эдлэв зуршлаас  үүдэлтэй нойр сэргэх шалтгаануудаас хамааран нойрны өөрчлөлтөд орж байна. Бид ямар шалтгаанаар унтахгүй байгаагаа тодорхойлж чадвал түүний эсрэг арга хэмжээ авах боломж бүрдэнэ. Хэрэв долоо хоногт гурав болон түүнээс дээш удаа, 3 сараас удаан хугацааны турш нойргүйдсэн бол мэргэжлийн эмчид хандах хэрэгтэй.

Нойргүйдлээс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ?

Унтах зөв дадлууд нь нойргүйдлийг арилгахад тусалдаг. Өглөө тогтмол цагт сэрж, орой тогтмол цагт унтаарай. Өдөр хэт их унтах нь шөнө нойргүйдэх магадлалыг ихэсгэдэг тул аль болох их унтахгүй байхыг хичээгээрэй. Унтахаасаа өмнө утас, таблет, компьютер ашиглахгүй байх хэрэгтэй. Учир нь тэдгээрээс ялгардаг хурц гэрлүүд нь унтахад саад болдог.

Өдөрт хэрэглэж байгаа кофеин, никотины хэмжээг багасгах, болж өгвөл хэрэглэхгүй байх нь зүйтэй. Кофеин болон никотин нь сэргээш болдог учир нойрыг сэргээдэг байна.

Мөн архи нь унтахад туслах үр дүнтэй арга биш юм.

Түүнчлэн өглөө сэрээд эсвэл өдөртөө тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийх нь орой унтаж амрахад эерэгээр нөлөө үзүүлдэг. Мөн унтахын өмнө хүнд хоол идэхгүй байх хэрэгтэй. Унтлагын өрөөг тухтай байлгаж, нүдний хаалт болон чихний бөглөөг шаардлагатай үед ашиглаж байх хэрэгтэй.

Хэрэв таны нойр хүрэхгүй унтаж чадахгүй байвал зүгээр хэвтээд байх биш босоод ном унших, иог, бясалгал зэрэг тайвшруулах дасгалыг хийгээрэй.

Орондоо орсны дараа олон зүйл бодогдож санаа зовоод байвал та маргааш хийх ажлынхаа жагсаалтыг гарга. Энэ нь шөнөжин санаа зовох асуудлыг мартахад тусалдаг.

Мөн олон улсын эрүүл мэндийн сайтад нийтэлснээр нойргүйдлийг эмгүйгээр эмчлэх нэг арга бол өөртөө эрүүл дадал бий болгох юм гэжээ. Үүнд дээр дурдсан кофеин агуулсан зүйлсийг бага хэрэглэж, унтахаасаа өмнө утас ашиглаж, зурагт үзэхээс зайлсхийгээрэй гэсэн байна.

Түүнчлэн бясалгал бол нойргүйдлийг эмчлэх хялбар арга гэдгийг дурджээ. 2015 оны судалгаагаар бясалгал нь нойрны чанарыг сайжруулж, хурдан унтаж амрахад тусалдаг болохыг тогтоожээ. Учир нь бясалгал нь нойргүйдэлд нөлөөлөөд байгаа хүчин зүйлсийг арилгахад тусалдаг аж.

Тухайлбал стресс, түгшүүр, сэтгэлийн хямралыг арилгаж, хоол боловсруулалтыг сайжруулдаг байна. Хүүхдүүд ч гэсэн насанд хүрсэн хүмүүстэй адил шалтгаанаар нойргүйдэх үе байдаг. Тэднийг тогтсон цагт унтуулж сургах нь нойргүйдлээс сэргийлэх ач холбогдолтой байдаг ажээ. Мөн стрессийг нь багасгах зүйл хийлгэж унтахынх нь өмнөхөн дэлгэц үзүүлэхгүй байх хэрэгтэй хэмээн зөвлөжээ.

Эх Сурвалж:zaag.mn

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!